Fluorescentie en Fosforescentie

Inleiding

Veel edelstenen en mineralen laten onder speciaal licht een verrassend effect zien: ze lichten op in felle kleuren of blijven zelfs nagloeien in het donker. Deze verschijnselen – fluorescentie en fosforescentie – zijn niet alleen fascinerend, maar ook prachtig om te zien.

In dit blog leggen we op een toegankelijke manier uit wat deze effecten zijn, hoe ze ontstaan en waarom ze relevant (kunnen) zijn voor identificatie, kwaliteitsbeoordeling en beleving van edelstenen en mineralen.

Luminescentie in mineralen en edelstenen

Fluorescentie en fosforescentie vallen onder luminescentie: het uitzenden van licht zonder verhitting. Bij edelstenen gebeurt dit meestal wanneer ze worden belicht met ultraviolet (UV-)licht. Onzuiverheden, sporenelementen of structurele defecten in het kristalrooster spelen hierbij een cruciale rol.

Fluorescentie: directe lichtreactie

Bij fluorescerende mineralen hebben we het meestal over UV-A, UV-B en UV-C actieve mineralen. Er is een groot aantal mineralen die fluoresceren onder invloed van UV-A licht (lange golf 365Nm). Bekende voorbeelden hiervan zijn Robijn en Fluoriet.

Daarnaast zijn er zeer veel mineralen die fluoresceren onder UV-C licht (korte golf meestal 255Nm) . Dit is wat minder bekend omdat hier speciale lampen met speciale filters voor nodig zijn die gemiddeld wat duurder zijn.

Veel van deze mineralen fluoresceren ook onder UV-B licht (midden golf meestal 310 Nm) , soms is het effect ook in een andere kleur.

Dit alles is ook het mooie aan fluorescerende mineralen. De diversiteit in de verschillende fluorescenties zijn zeer groot en alle kleuren van de regenboog komen voor bij fluorescerende mineralen

Wanneer een edelsteen onder UV-licht wordt gehouden, kan hij direct licht gaan uitzenden in een andere kleur dan het invallende licht. Dit effect stopt onmiddellijk zodra het UV-licht wordt uitgeschakeld.

Paar voorbeelden uit de praktijk

·        Robijn: sterke rode fluorescentie door chroom (365Nm)

·        Fluoriet: uiteenlopende kleuren afhankelijk van samenstelling (365 Nm)

·        Calciet: vaak helder fluorescerend in meerdere tinten (365 Nm)

·        Tranca geode: groen; door de aanwezigheid van sporen van uraan (255Nm)

Fosforescentie: nagloeien van mineralen

Sommige mineralen blijven licht afgeven nadat de UV-bron is verwijderd. Dit nagloeien kan enkele seconden tot minuten duren en wordt fosforescentie genoemd.

Bekende fosforescerende mineralen

·        Willemiet (vaak groen nagloeiend)

·        Calciet (bij bepaalde vindplaatsen)

·        Strontianiet en zinkhoudende mineralen

Praktische waarde

Hoewel fosforescentie minder vaak voorkomt dan fluorescentie, is het een sterk diagnostisch kenmerk en bijzonder geliefd bij verzamelaars en musea.

Conclusie

Fluorescentie en fosforescentie voegen een extra dimensie toe aan edelstenen en mineralen. Ze maken het mogelijk om stenen beter te herkennen, hun herkomst te beoordelen en hun unieke karakter te laten zien.

Of het nu gaat om professionele identificatie, verzamelaarswaarde of puur verwondering: licht onthult wat met het blote oog vaak verborgen blijft. Bij het Mineralenhoekje verkopen we regelmaat Fluorescerende en Fosforescerende Mineralen en Edelstenen.

Benieuwd welke wij in onze webshop verkopen........kijk onder het kopje FLUORECERENDE (UV)